Da li znate da je malo falilo da se naš grad nazove Bačvar ili Dunavar? Na sreću, ipak je ime Novi Sad presudilo.

Novi Sad posle turskih ratova nije imao ime dok nije postao slobodna kraljevska varoš 1748. godine. Naziv koji se do tada koristio – Petrovaradinski šanac značio je samo da to vojničko naselje pripada oblasti susednog gradskg zapovedništva. Kasnije se naselje razvijalo, i širilo, ali je se i dalje zvalo Petrovaradinski šanac ili Petrovaradinska kameralna varošica.

novi_sad_istorija

Kada je počeo proces dobijanja statusa slobodne varoši, obeležilo se zemljište i 80 000 forinti već uplaćene u državnu blagajnu, postavilo se pitanje kako će se zvati nova varoš. Staro ime nije se moglo zadržati, jer ono nije značilo samostalnu opštinu i imalo je veze sa vojnom upravom, pa je počela potraga za novim imenom.

U decembru 1747. godine jedno poslanstvo Petrovaradinskog šanca otišlo je u posetu mađarskoj kraljevskoj dvorskoj kancelariji sa ciljem da se ime promeni u Bačvar ili Dunavar i da to ime bude potvrđeno u kraljevskom privilegijalnom pismu. Međutim, kraljevska kancelarija nije prihvatila predloge, zato što već postoji mesto u županiji koje se zove Bač. Kraljevski predlozi bila su imena Dunavar ili Vizkez (nemački Vaserburg) ili Újvidék, što je na latinskom Neoplanta, a na nemačkom Neysatz.

stari_novi_sad_19_vek
Izvor: Facebook Stare fotografije Novog Sada

Mesto gde je danas Novi Sad ležalo je na teritoriji nekadašnje bodroške županije, Pre Mohačke bitke 1526. godine, postojale su dve zasebne teritorije – bačka i bodroška, koje su imale zajedničkog župana. Posle razorne bitke, ta celokupna teritorija nazvana je imenom Bačka, a kada se bodroška županija oporavila od rata, Novi Sad je postao njeno središte. To znači da se i pre ratova, pa i posle, ova teritorija uvek je bila središni deo bodroške županije, te ime Bačvar nije imalo smisla.

Zašto je ime Bačvar odbijeno?

U izveštaju je navedeno da ime ne odgovara jer se već jedno mesto u županiji zove Bač, a takođe ni ovaj naziv ne odgovara istorijskom razvitku, niti se može prilagoditi topografskom položaju županije.

Zašto su imena Dunavar i Viskez odbijena?

Ime Dunavar problematično je zbog toga što se duž Dunava protežu visine gornjeg grada, a sa druge strane „prema njima u močari, ležeća baruština“, te ni to ime nije odgovaralo. Ime Viskez odgovara, ali to nije bio izbor koji je Marija Terezija izabrala, čime je bilo rešeno pitanje imena. Tako je 1. februara  1748. godine ime Petrovaradinski šanac i zvanično promenjeno u Novi Sad.

Njen izbor opravdan je i simbolično. Ime Novi Sad odnosi se na činjenicu da je na teritoriji opustošenoj ratovima krenuo novi život, te se iskazao novi razvoj pustom kraju. Varoši su i inače imena dobijala prema svojstima, a u Novom Sadu se to i potvrdilo. Posle turskih ratova gotovo cela Bačka je bila nenaseljena pustoš, te je prva varoš koja je tu nastala dobila ime Novi Sad.

Izvor: Istorija Novog Sada, Melhior Erdujhelji

Pročitajte više o istoriji Novog Sada

 

Advertisement

1 komentar

Ostavite komentar